Co jedzą biedronki? Poznaj dietę tych owadów

Biedronki to przede wszystkim drapieżniki polujące na mszyce, ale w zależności od warunków sięgają także po pyłek, nektar, a w domach nawet po cukier i resztki jedzenia. Dorosły osobnik potrafi zjeść dziennie nawet 200–300 mszyc, a larwa jeszcze więcej. W tym artykule przyjrzymy się bliżej jadłospisowi tych pożytecznych chrząszczy.

Co jedzą biedronki w środowisku naturalnym?

Podstawowym i ulubionym pokarmem biedronek są mszyce – małe owady wysysające soki z roślin, przez co wyrządzają ogromne szkody w ogrodach. Te niewielkie chrząszcze aktywnie wyszukują kolonii mszyc na liściach i pędach, a ich apetyt w skali całego życia robi wrażenie.

Oprócz mszyc biedronki chętnie zjadają inne drobne owady: przędziorki, czerwce, mączliki, miodówki, a także jaja i młode larwy muchówek, chrząszczy czy nawet gąsienic. Taka różnorodność sprawia, że są naturalnymi strażnikami upraw, potrafią skutecznie ograniczać populacje wielu agrofagów bez użycia chemii.

Dorosła biedronka w ciągu swojego życia, które trwa 2–3 lata, potrafi skonsumować nawet 5000 owadów – zdecydowaną większość stanowią mszyce.

W sytuacji niedoboru zdobyczy menu wzbogaca się o składniki roślinne. Biedronki potrafią spijać nektar i pyłek kwiatów, a także słodką wydzielinę mszyc – spadź. Niektóre gatunki, zwłaszcza w cieplejszych regionach, żywią się również grzybami pleśniowymi lub delikatnymi tkankami uszkodzonych roślin, choć nie jest to ich główny pokarm.

Jak zmienia się dieta biedronki, gdy trafi do domu?

W warunkach domowych biedronki stają się wyjątkowo elastyczne pokarmowo. Trafiając do wnętrz najczęściej jesienią, szukają ciepłego schronienia na zimę, lecz jeśli się wybudzą z diapauzy, natychmiast przystępują do poszukiwania pożywienia w tym sztucznym ekosystemie.

Szkodniki roślin doniczkowych

Podstawowym celem biedronek w mieszkaniu stają się mszyce, przędziorki, mączliki i czerwce obecne na domowych pelargoniach, paprociach czy ziołach. W ten sposób owady te pomagają w utrzymaniu zdrowia domowej zieleni – jeden osobnik potrafi w krótkim czasie oczyścić nawet silnie zaatakowaną roślinę.

Słodkie produkty i resztki jedzenia

Biedronki przyciągają wszelkie źródła cukru: rozsypany na blacie cukier, krople miodu, syropy owocowe, a nawet pozostawione słodycze. Ich aparaty gębowe są przystosowane do zlizywania sypkich i płynnych substancji, co pozwala szybko uzupełnić energię, choć nie dostarcza niezbędnego białka.

Zajmujące mieszkanie biedronki potrafią też podjadać okruchy naszego jedzenia, zwłaszcza te o słodkim smaku, a w skrajnych przypadkach – soki z uszkodzonych owoców czy nawet wilgotną glebę w doniczkach. Taka zdolność adaptacji czyni z nich owady zdolne przetrwać w domowych mikrokosmosach dłużej, niż można by przypuszczać.

W domu biedronki stają się drapieżnikami oportunistycznymi – szybko uczą się korzystać z każdego dostępnego źródła: od mszyc na doniczkowych pelargoniach po kroplę miodu na blacie.

Czy larwy biedronek są bardziej żarłoczne od dorosłych?

Larwy biedronek to prawdziwe „maszyny do pożerania mszyc”. W stosunku do swojej masy zjadają znacznie więcej niż dorosłe osobniki, ponieważ potrzebują ogromnych ilości białka na intensywny wzrost i kilkukrotne linienie. Jedna larwa potrafi zjeść 20–30 mszyc dziennie, a do momentu przepoczwarzenia – nawet około 400 sztuk.

W przeciwieństwie do imago, larwy rzadko opuszczają roślinę, na której się wylęgły, dopóki nie wyczerpią kolonii mszyc. Charakteryzuje je też wyższa skłonność do kanibalizmu: przy deficycie pokarmu bez wahania zjadają jaja własnego gatunku lub słabsze rodzeństwo.

Dorosłe biedronki są bardziej mobilne – aktywnie latają w poszukiwaniu nowych źródeł pokarmu. Samice przed złożeniem jaj potrzebują jednak wzmożonej dawki kalorii i białka. Poniższa tabela zestawia kluczowe różnice w diecie obu stadiów rozwojowych:

Czy biedronki jedzą owoce i nektar?

Choć większość gatunków europejskich to wysoce wyspecjalizowani drapieżcy, wiele biedronek – zwłaszcza w cieplejszych miesiącach – uzupełnia energię nektarem i pyłkiem kwiatów. Szczególnie chętnie odwiedzają kwiatostany roślin o jasnych barwach, należących między innymi do rodziny baldaszkowatych. W ich jadłospisie pojawiają się też czasem dojrzałe, miękkie owoce.

Do roślin, których nektar i pyłek wchodzą okresowo w skład diety biedronek, należą:

• koper, kolendra i kminek,
• lubczyk i arcydzięgiel,
• pigwowiec i róża,
• fasola wielokwiatowa i facelia,
• krwawnik oraz macierzanka.

Owoce – zwłaszcza przejrzałe winogrona, maliny czy jabłka – także przyciągają te owady. Jednak zdolność do żerowania na owocach w większym stopniu dotyczy inwazyjnej biedronki azjatyckiej, która ma znacznie szersze spektrum pokarmowe niż rodzime gatunki.

Czy wszystkie biedronki jedzą tak samo?

Zdecydowana większość biedronek występujących w Polsce to drapieżniki o preferencjach łownych ukierunkowanych na mszyce. Jednak w przyrodzie zdarzają się wyjątki: niektóre gatunki, jak na przykład biedronka azjatycka (Harmonia axyridis), są generalistami pokarmowymi. Potrafi ona zjadać nie tylko mszyce i inne owady, ale także pyłek, nektar, a nawet dojrzałe owoce, co daje jej przewagę w konkurencji o zasoby.

Ta elastyczność żywieniowa, w połączeniu z agresywnym zachowaniem i wyższą rozrodczością, sprawia, że biedronka azjatycka stanowi realne zagrożenie dla rodzimej siedmiokropki (Coccinella septempunctata). W okresach niedoboru mszyc azjatyckie arlekiny aktywnie zjadają jaja i larwy naszych biedronek, przyczyniając się do spadku ich liczebności.

Aby samica biedronki złożyła jedno jajo, musi zjeść od 3 do 4 mszyc – to pokazuje, jak silnie sukces rozrodczy wiąże się z dostępnością tego pokarmu.

Znacznie rzadziej spotyka się biedronki odżywiające się wyłącznie pokarmem roślinnym – takich gatunków jest w naszej strefie klimatycznej niewiele. Do wyjątków należą owady zjadające grzyby lub delikatne liście, jednak dla przeciętnego ogrodnika biedronka pozostaje przede wszystkim sprzymierzeńcem eliminującym mszyce.